500 triệu đồng và bài toán giữ chân bác sĩ công lập

Sau sáp nhập, Khánh Hòa hiện đạt khoảng 12 bác sĩ/10.000 dân, trong khi mục tiêu đến năm 2030 phải đạt 14 bác sĩ/10.000 dân theo quy hoạch quốc gia.

Trung bình mỗi năm, tỉnh này cần bổ sung khoảng 140 bác sĩ. Đó không phải là con số nhỏ nếu đặt trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt ngay chính trong khu vực công, giữa các địa phương và các đô thị lớn.

Đây không phải là chuyện riêng của Khánh Hòa, mà là thực trạng chung của nhiều địa phương khác trên cả nước sau khi sáp nhập địa giới hành chính.

Nếu không kịp thời hành động và có các giải pháp, chính sách hợp lý, thì khoảng cách về chất lượng dịch vụ y tế giữa các vùng, các địa phương, các tuyến sẽ ngày càng lớn.

Việc Khánh Hòa đề xuất hỗ trợ một lần 500 triệu đồng cho giáo sư là bác sĩ, 400 triệu đồng cho phó giáo sư, 200 triệu đồng cho tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II… cho thấy địa phương này đã chấp nhận bước vào cuộc cạnh tranh thực sự.

Không chỉ dừng ở hỗ trợ ban đầu, dự thảo còn quy định phụ cấp hằng tháng từ 2,5 - 5 triệu đồng, hỗ trợ thuê nhà, chi phí đi lại, đặc biệt ưu tiên với bác sĩ về xã, miền núi, hải đảo.

Nhìn ở góc độ chính sách, đây là một cách tiếp cận hợp lý. Khi nguồn cung hạn chế, địa phương muốn thu hút người tài thì phải có “giá” hấp dẫn hoặc chấp nhận được.

Trong điều kiện ngân sách địa phương còn nhiều áp lực, việc dành hơn 37 tỉ đồng cho riêng năm 2026 để thực hiện chính sách này thể hiện sự ưu tiên rõ ràng cho lĩnh vực y tế công.

Tuy nhiên, tiền chỉ là điều kiện cần. Thu hút được bác sĩ là một chuyện, còn có giữ được bác sĩ ở lại hay không lại là câu chuyện khác.

Thực tế cho thấy, một bác sĩ giỏi không chỉ tìm kiếm thu nhập. Họ cần môi trường hành nghề đủ điều kiện, từ trang thiết bị hiện đại, quy trình chuyên nghiệp, cơ hội đào tạo nâng cao, cơ chế tự chủ… để phát triển chuyên môn.

Nếu bệnh viện thiếu máy móc, thiếu ê-kíp, thiếu điều kiện triển khai kỹ thuật mới, thì dù được hỗ trợ ban đầu cao, bác sĩ cũng khó gắn bó lâu dài.

Trong dự thảo, Khánh Hòa đặt vấn đề người được hưởng chính sách phải làm việc tối thiểu 5 năm, nếu vi phạm phải hoàn trả kinh phí.

Quy định này là cần thiết để giữ chân bác sĩ, tránh tình trạng nhận tiền rồi rời đi. Nhưng về lâu dài, giữ chân người giỏi bằng môi trường tích cực sẽ bền vững hơn giữ bằng chế tài.

Cùng với đó cần đồng bộ hóa các giải pháp, từ đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao quản trị bệnh viện, cải thiện môi trường làm việc đến tạo lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng.

Thu hút bác sĩ bằng tiền là bước khởi đầu cần thiết. Nhưng chỉ khi bác sĩ cảm thấy họ có thể phát triển nghề nghiệp, được tôn trọng chuyên môn và có điều kiện cống hiến lâu dài, thì bài toán nhân lực y tế công mới thực sự được giải quyết.