Chứng chỉ không đồng nghĩa đủ năng lực thực hiện kỹ thuật
Chất lượng đào tạo nhân viên y tế đang được Bộ Y tế định hướng quản lý theo hướng giảm “tiền kiểm”, tăng “hậu kiểm”. Thay vì tập trung nhiều vào việc xét duyệt hồ sơ trước khi mở lớp, cơ quan quản lý sẽ chú trọng kết quả đầu ra, đặc biệt là khả năng thực hành của người học sau đào tạo.
TS.BS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) - cho biết, quá trình kiểm tra, giám sát cho thấy, một số đơn vị tổ chức đào tạo chưa bảo đảm yêu cầu, thậm chí còn mang tính hình thức, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực y tế.
Đáng chú ý, cơ quan bảo hiểm y tế cũng phát hiện trường hợp chứng chỉ đào tạo không đúng quy định. Những tồn tại này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín, chất lượng của cơ sở khám chữa bệnh mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước.
Một vấn đề cần làm rõ là giá trị của chứng chỉ sau đào tạo. Chứng chỉ chỉ xác nhận người học hoàn thành chương trình, không đồng nghĩa đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật trên người bệnh. Sau đào tạo, cơ sở khám chữa bệnh vẫn phải đánh giá năng lực thực tế trước khi giao nhiệm vụ.
Người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở phải xem xét, đánh giá và có quyết định bằng văn bản cho phép nhân viên y tế thực hiện kỹ thuật. Quy định này nhằm bảo đảm người được giao nhiệm vụ không chỉ có giấy chứng nhận đã học mà thực sự có khả năng thực hành độc lập, đúng chuyên môn và an toàn.
Giảm tiền kiểm nhưng tăng trách nhiệm của cơ sở đào tạo
Trước đây, các khóa đào tạo liên tục phải được thẩm định, phê duyệt trước khi tổ chức. Theo hướng tăng phân quyền, các cơ sở được chủ động hơn trong đào tạo nhưng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, tiêu chuẩn và hướng dẫn chuyên môn.
Ông Nguyễn Ngô Quang nhấn mạnh, tự chủ không đồng nghĩa với tự do tổ chức đào tạo. Các cơ sở phải tuân thủ tiêu chí, tiêu chuẩn, hướng dẫn chuyên môn. Việc giảm thủ tục hành chính đi kèm với yêu cầu nâng cao trách nhiệm về chất lượng đào tạo và năng lực đầu ra của học viên.
Một vấn đề được đặt ra là có những cơ sở có thể thực hiện một kỹ thuật trong khám chữa bệnh nhưng chưa chắc đã đủ năng lực đào tạo kỹ thuật đó.
Để đào tạo thực hành, cơ sở không chỉ cần đội ngũ chuyên môn mà còn phải đáp ứng các điều kiện về trang thiết bị, môi trường thực hành và số lượng ca bệnh cần thiết để học viên có cơ hội thực hành đầy đủ. Nếu không bảo đảm những điều kiện này, khóa học có nguy cơ chỉ đáp ứng về hình thức, trong khi năng lực thực tế của người học không được bảo đảm.
Thước đo cuối cùng là an toàn cho người bệnh
Việc thay đổi cách quản lý đào tạo y khoa đặt ra yêu cầu chuyển từ đánh giá dựa nhiều vào quy trình, hồ sơ sang đánh giá năng lực thực tế.
Chất lượng một khóa đào tạo không thể chỉ được đo bằng số giờ học, số học viên tham gia hay số chứng chỉ được cấp. Điều quan trọng hơn là sau khi kết thúc khóa học, nhân viên y tế có đủ kiến thức, kỹ năng để thực hiện kỹ thuật một cách độc lập, đúng chuyên môn và an toàn hay không.
Cách tiếp cận này cũng buộc các cơ sở khám chữa bệnh phải tăng trách nhiệm khi phân công nhân viên thực hiện kỹ thuật. Việc một bác sĩ, điều dưỡng hay kỹ thuật viên có chứng chỉ đào tạo chỉ là một trong những căn cứ. Năng lực thực hành thực tế vẫn phải được kiểm tra trước khi họ được giao thực hiện chuyên môn trên người bệnh.
Chuyển từ nặng về xét duyệt hồ sơ sang tăng hậu kiểm vì thế mang hai mục tiêu: Giảm thủ tục hành chính, tạo quyền chủ động cho các cơ sở y tế, đồng thời kiểm soát chặt chất lượng đào tạo và trách nhiệm của đơn vị tổ chức. Thước đo cuối cùng của đào tạo y khoa không nằm ở số lượng chứng chỉ được cấp, mà là nhân viên y tế sau đào tạo có thực sự làm được kỹ thuật, thực hiện đúng chuyên môn và bảo đảm an toàn cho người bệnh.
