Sau khi sinh con, nhiều phụ nữ không chỉ đối mặt với những thay đổi về thể chất mà còn trải qua biến động lớn về cảm xúc và tâm lý.
Thông tin mới nhất từ Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), khoảng 10 - 15% phụ nữ mắc trầm cảm sau sinh, trong khi một số nghiên cứu tại Việt Nam ghi nhận tỉ lệ dao động từ 8 - 16%. Sau sinh con đầu lòng, chị Nguyễn Thị Thu Hà (32 tuổi, Hà Nội) từng nghĩ cảm giác buồn bã, kiệt sức chỉ là chuyện tạm thời. Nhưng càng về sau, chị càng trở nên nhạy cảm, dễ bật khóc và luôn thấy bản thân thất bại trong vai trò làm mẹ.
“Tôi gần như không ngủ được mỗi đêm. Chỉ cần con khóc là tôi hoảng loạn, gọi chồng không được cũng chẳng ai giúp đỡ. Có những đêm tôi ôm con khóc theo vì cảm thấy mình bất lực, không biết chăm con đúng cách” - chị Hà buồn bã chia sẻ.
Theo TS.BS Trần Thị Hồng Thu - Văn phòng Tư vấn và Trị liệu Tâm lý Hồng Thu, sau sinh, phần lớn phụ nữ đều trải qua giai đoạn mệt mỏi, dễ xúc động hoặc nhạy cảm hơn bình thường do thay đổi nội tiết, thiếu ngủ và áp lực chăm con. Đây là phản ứng khá phổ biến và thường cải thiện sau vài ngày đến khoảng 2 tuần.
Tuy nhiên, trầm cảm sau sinh là một tình trạng bệnh lý tâm thần thực sự, kéo dài và nghiêm trọng hơn rất nhiều.
“Nhiều người cho rằng, trầm cảm sau sinh chỉ do hormone, nhưng thực tế đây là kết quả của sự tương tác giữa sinh học, tâm lý và môi trường sống”, TS.BS Trần Thị Hồng Thu nhấn mạnh.
Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu chia sẻ, sau sinh, sự sụt giảm đột ngột của estrogen và progesterone có thể ảnh hưởng mạnh đến não bộ và cảm xúc. Nhưng điều khiến một người phụ nữ “gục ngã” thường không chỉ nằm ở hormone mà còn xuất phát từ những áp lực kéo dài trước đó.
“Chúng tôi gặp nhiều trường hợp có tiền sử lo âu, trầm cảm, từng trải qua sang chấn tâm lý, thiếu sự yêu thương từ nhỏ hoặc sống trong môi trường hôn nhân căng thẳng” - TS.BS Trần Thị Hồng Thu nói.
Những phụ nữ có xu hướng cầu toàn, luôn mong muốn trở thành “người mẹ hoàn hảo”, khó chia sẻ cảm xúc hay thường xuyên tự trách bản thân cũng có nguy cơ cao hơn.
“Nếu không được điều trị, người mẹ có thể rơi vào trạng thái suy kiệt tinh thần kéo dài, mất khả năng chăm sóc bản thân, giảm chức năng làm việc và ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mối quan hệ gia đình. Nhiều trường hợp tiến triển thành trầm cảm nặng, rối loạn lo âu, hoảng sợ, ám ảnh hoặc thậm chí loạn thần sau sinh. Đây là nhóm bệnh lý có nguy cơ tự sát và gây nguy hiểm cho cả mẹ lẫn con nếu không được phát hiện kịp thời” - TS.BS Trần Thị Hồng Thu nhấn mạnh.
