Rao bán công khai, không cần người mua đi khám
Trong vai người lao động chuẩn bị hồ sơ xin việc, phóng viên thử tìm kiếm trên Facebook với từ khóa “giấy khám sức khỏe lấy ngay”. Hàng loạt tài khoản, hội nhóm và bài đăng quảng cáo xuất hiện với những lời mời chào như “nhanh - gọn - không chờ”, “lấy trong ngày”.
Liên hệ với một số tài khoản đăng bán, phóng viên được báo nhiều mức giá. Một loại giấy khám sức khỏe khổ A3 không ảnh được chào giá khoảng 100.000 đồng; nếu có ảnh là 150.000 đồng, có nơi báo 160.000 đồng.
Theo người bán, người mua chỉ cần cung cấp ảnh cá nhân. Phần giấy đã được chuẩn bị sẵn, có dấu giáp lai. Sau khi nhận giấy, người mua được hướng dẫn tự điền các thông tin như họ tên, căn cước công dân, địa chỉ nơi ở. Đáng chú ý, người mua không được yêu cầu đến cơ sở y tế để khám đã có sẵn kết quả sức khỏe.
Một tài khoản cho biết, nếu đặt vào khoảng 10h, giấy có thể được giao trong khoảng 16-17h cùng ngày. Như vậy, chỉ trong vài giờ, người mua được hứa hẹn có một bộ giấy tờ thể hiện kết quả khám sức khỏe, dù thực tế không trải qua quá trình khám.
Ghi nhận tại một số doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng ở Khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội) cho thấy, không phải doanh nghiệp nào cũng yêu cầu người lao động phải nộp ngay giấy khám sức khỏe khi ứng tuyển.
Tại Công ty TNHH Enplas (Việt Nam), giấy khám sức khỏe nằm trong thành phần hồ sơ tuyển dụng. Tuy nhiên, khi liên hệ với doanh nghiệp, người lao động được thông báo là có thể bổ sung giấy khám sức khỏe sau khi ứng tuyển.
Còn tại Công ty TNHH Nissho Việt Nam, trường hợp chưa có giấy khám sức khỏe bản gốc, người lao động có thể nộp bản photo; nếu trúng tuyển mới phải bổ sung bản gốc.
Doanh nghiệp tổ chức khám để hạn chế giấy khám mua bán
Tại một số doanh nghiệp, việc kiểm soát sức khỏe của người lao động được thực hiện theo hướng khác.
Trao đổi với Lao Động, ông Phan Thanh Hải - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Điện Tử Meiko Việt Nam (Khu Công nghiệp Thạch Thất - Quốc Oai, xã Tây Phương, TP Hà Nội) - cho biết, sau khi trúng tuyển, người lao động được công ty tạo điều kiện khám sức khỏe miễn phí.
Theo ông Hải, việc này vừa tạo thuận lợi, thu hút người lao động đến tuyển dụng, vừa giúp doanh nghiệp đánh giá sức khỏe của ứng viên trước khi bố trí công việc. Đồng thời, doanh nghiệp có thể theo dõi tình trạng sức khỏe của người lao động để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.
Việc doanh nghiệp chủ động tổ chức khám sức khỏe cũng góp phần hạn chế tình trạng người lao động không đi khám thực tế nhưng mua giấy khám sức khỏe để hoàn thiện hồ sơ.
Ông Nguyễn Huy Sáng - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sản xuất phụ tùng Yamaha Motor Việt Nam (Khu công nghiệp Thăng Long, Hà Nội) - thông tin, sau khi ứng viên phỏng vấn và trúng tuyển, công ty sẽ tổ chức khám sức khỏe.
Căn cứ vào kết quả khám và tình trạng sức khỏe thực tế, người lao động được phân loại sức khỏe theo quy định. Từ đó, công ty bố trí người lao động vào những bộ phận, vị trí công việc phù hợp.
Theo ông Nguyễn Huy Sáng, việc tổ chức khám sức khỏe cho người lao động sau khi trúng tuyển nhằm đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe, đồng thời hạn chế tình trạng sử dụng giấy khám sức khỏe mua bên ngoài, không bảo đảm điều kiện và không đúng quy định.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Đào Nguyên Thuật nhận định, giấy khám sức khỏe không phải là loại giấy tờ cá nhân có thể tự mua bán, tự điền thông tin hoặc sử dụng tùy ý. Trường hợp sử dụng giấy khám sức khỏe không được cấp đúng trình tự, giấy bị làm giả, sửa chữa hoặc điền thêm thông tin không phải do cơ sở y tế thực hiện, tùy tính chất, mức độ và mục đích sử dụng, người vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc xem xét trách nhiệm hình sự. Việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phải căn cứ vào hành vi cụ thể, cách thức thực hiện, mục đích sử dụng, tình tiết vụ việc và các điều kiện luật định.
Vì vậy, thay vì tìm mua giấy khám sức khỏe trên mạng để hoàn thiện hồ sơ trong thời gian ngắn, người lao động nên trực tiếp đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện để được khám và cấp giấy theo quy định. Doanh nghiệp khi tiếp nhận hồ sơ cũng cần kiểm tra tính hợp lệ của giấy khám sức khỏe, nhất là những giấy có dấu hiệu bất thường về chữ ký, con dấu, thời điểm cấp hoặc nội dung khám.
