Lao động học thêm kỹ năng sau Tết tránh nguy cơ mất việc

Nỗi lo mất việc chưa hạ nhiệt

Theo dự báo của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ở nhiều lĩnh vực như sản xuất, logistics, bán lẻ, công nghệ thông tin, chăm sóc khách hàng. Tại Hà Nội, không ít doanh nghiệp tăng nhu cầu tuyển dụng từ 15-30% so với quý IV/2025 để bù đắp lao động nghỉ việc sau Tết. Tuy nhiên, song hành với bức tranh “ấm” đó là tâm lý bất an của người lao động.

Khảo sát của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy, khoảng 40-45% người lao động đang làm việc có lo ngại về nguy cơ mất việc hoặc giảm thu nhập trong năm 2026. Nguyên nhân đến từ việc doanh nghiệp thắt chặt chi phí, tự động hóa mạnh hơn và yêu cầu cao hơn về năng suất, đa kỹ năng. Với nhiều lao động, đặc biệt ở nhóm từ 30-45 tuổi, “ổn định” không còn là trạng thái bền vững.

“Trước đây, học thêm kỹ năng thường gắn với mục tiêu tăng lương, lên chức, thì hiện nay, động lực phổ biến nhất là “giữ được việc”. Nhiều người lao động thừa nhận, chỉ cần bị đánh giá “khó thích ứng” hoặc “năng lực không theo kịp yêu cầu mới”, nguy cơ bị thay thế là rất rõ”, ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - nói.

Bà Nguyễn Thục Anh - Giám đốc Trung tâm Đào tạo công nghệ số Nhất Thống (phường Láng, Hà Nội) - cho hay, các khóa học ngắn hạn sau Tết tại trung tâm ghi nhận lượng đăng ký tăng khoảng 25% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, nhóm kỹ năng được quan tâm không chỉ là chuyên môn sâu, mà là các kỹ năng “bổ trợ sống còn” như sử dụng công cụ số, phân tích dữ liệu cơ bản, giao tiếp - báo cáo, quản lý thời gian, làm việc đa nhiệm.

Cuộc đua âm thầm nhưng đầy áp lực

Theo bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội, chuyển đổi số đang len lỏi vào hầu hết các ngành nghề, từ sản xuất, thương mại đến hành chính, dịch vụ. Điều này khiến kỹ năng số từ chỗ là lợi thế cạnh tranh, nay trở thành yêu cầu tối thiểu. Ước tính, khoảng 60% vị trí việc làm hiện nay có yêu cầu liên quan đến kỹ năng số ở các mức độ khác nhau. Tuy nhiên, tỉ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ, bằng cấp phù hợp vẫn còn khoảng trống đáng kể. Chính khoảng trống này tạo ra áp lực học tập lớn, đặc biệt với lao động phổ thông và lao động trung niên.

Anh Nguyễn Hoàng Khải - nhân viên IT Công ty Phần mềm ITS (phường Cầu Giấy, Hà Nội) - chia sẻ, tại chính công ty anh, “cuộc đua kỹ năng” sau Tết diễn ra khá âm thầm.

“Nhiều người lao động tranh thủ học buổi tối, cuối tuần, thậm chí học trực tuyến trong giờ nghỉ trưa. Không ít người chấp nhận cắt giảm chi tiêu cá nhân, dành từ 1-3 triệu đồng mỗi tháng cho các khóa học, coi đây là khoản “đầu tư bắt buộc”. Bản thân tôi cũng đang chi cho học thêm khoảng 3 triệu đồng/tháng”, anh Khải cho hay.

Theo ông Lê Quang Thành, áp lực nâng cao trình độ của lao động không chỉ đến từ doanh nghiệp, mà còn từ chính thị trường. Khi một vị trí tuyển dụng yêu cầu “3-5 năm kinh nghiệm, thành thạo nhiều kỹ năng”, người lao động hiểu rằng nếu không chủ động nâng cấp bản thân, họ sẽ nhanh chóng bị đẩy ra ngoài cuộc chơi.

“Người lao động cần học có chọn lọc, tránh tâm lý chạy theo trào lưu. Thay vì học quá nhiều kỹ năng rời rạc, nên tập trung vào nhóm kỹ năng gắn chặt với công việc hiện tại hoặc định hướng nghề nghiệp trung hạn. Các kỹ năng nền tảng như tư duy số, giao tiếp, kỷ luật lao động, khả năng học nhanh được đánh giá có “tuổi thọ” dài hơn so với kỹ năng công cụ thuần túy. Đồng thời, việc học cần song hành với thực hành và chứng minh năng lực trong công việc, bởi doanh nghiệp ngày càng coi trọng hiệu quả thực tế hơn là chứng chỉ”, ông Vũ Quang Thành khẳng định.