Những mái nhà chênh vênh bên mép nước
Những năm gần đây, Cà Mau chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sạt lở. Sạt lở ven biển, ven sông diễn biến phức tạp, đe dọa nhà cửa, giao thông và hạ tầng dân sinh.
Tại khu dân cư Hiệp Bình, ấp Thuận Hòa C, xã Tân Thuận, dấu vết sạt lở vẫn hiện hữu. Nhiều căn nhà ven sông bị cuốn trôi, đất bị khoét sâu thành hàm ếch nguy hiểm. Con đường rộng khoảng 1,5m qua khu chợ cũ đã biến mất, thay bằng cây cầu gỗ tạm. Dọc tuyến sông còn lại những mảng bê tông đổ nát, nền nhà dang dở sau nhiều lần sạt lở.
Tại cửa biển Gành Hào, ông Lê Thành Lợi, ngoài 70 tuổi, lặng nhìn phần đất trước nhà bị nước khoét sâu sau một đêm. Vợ chồng ông đã ba lần dời nhà vào trong nhưng chưa thoát nguy cơ sạt lở. Ngôi nhà bê tông - tài sản lớn nhất sau nhiều năm tích góp - nay nằm sát mép nước. Mỗi đợt triều cường, sóng lớn lại khiến gia đình ông thấp thỏm. “Lở tới đâu thì dời tới đó. Nhiều năm nay gia đình tôi sống trong cảnh như vậy” - ông Lợi than thở.
Dọc tuyến sông cửa biển Gành Hào, hàng chục hộ dân cũng nhiều lần di dời nhưng chưa thể an tâm khi nhà cửa luôn đối mặt nguy cơ bị cuốn trôi. Ông Nguyễn Hoàng Trưởng, người dân địa phương, thông tin, trước đây sạt lở có xảy ra nhưng không nghiêm trọng như hiện nay. “Những khu vực được đầu tư kè bảo vệ đã phát huy hiệu quả rất tốt. Người dân mong muốn các điểm sạt lở nguy hiểm khác cũng sớm được đầu tư để bảo vệ đất đai và tài sản” - ông Trưởng nói.
Qua khảo sát mới nhất, hơn 56km bờ biển Đông của Cà Mau đang sạt lở nghiêm trọng. Mỗi năm, địa phương mất 250 - 300ha đất tự nhiên, chủ yếu tại các xã Tân Thuận, Tân Tiến, Tam Giang, Tân Ân và Phan Ngọc Hiển. Tại xã Tân Thuận, một điểm nóng sạt lở, tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp trong những tháng đầu năm 2026.
Theo ông Tạ Hoàng Nam - chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tân Thuận, chỉ trong những tháng đầu mùa mưa, địa phương đã ghi nhận 12 vụ sạt lở. “Có những điểm chỉ sau một đến hai đêm đã ăn sâu vào đất liền, đe dọa trực tiếp nhà ở của người dân, đường giao thông, lưới điện và hệ thống viễn thông” - ông Nam chia sẻ.
Cần hơn 3.274 tỉ đồng xây kè bảo vệ bờ biển Đông
Ông Nguyễn Thanh Tùng - Chi Cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau - nhận định, tốc độ sạt lở hiện nay đang ở mức đáng báo động. Nếu không có giải pháp xử lý kịp thời, nhiều khu dân cư tập trung và công trình hạ tầng thiết yếu sẽ tiếp tục bị đe dọa. Đối với hơn 56km bờ biển Đông đang bị sạt lở nghiêm trọng, Cà Mau dự kiến cần khoảng 3.274 tỉ đồng để đầu tư xây dựng các tuyến kè chắn sóng bảo vệ bờ biển.
Bên cạnh sạt lở bờ biển, tình trạng sạt lở bờ sông trong những tháng đầu năm 2026 cũng diễn biến phức tạp. Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, trước mắt cần khảo sát đầy đủ địa hình, địa chất từng khu vực để lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp, bảo đảm hiệu quả và tính bền vững.
Thực tế cho thấy, các tuyến kè bê tông cốt thép kết hợp kè mềm đã phát huy hiệu quả trong việc giảm sóng, giữ đất và bảo vệ khu dân cư, dù kinh phí đầu tư lớn. UBND tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ di dời, bố trí ổn định nơi ở cho 40% số hộ dân thuộc khu vực sạt lở và vùng có nguy cơ thiên tai; xử lý 100 điểm sạt lở ven sông, ven biển; xây dựng 50 công trình thủy lợi phục vụ phòng, chống hạn hán, ngập úng và xâm nhập mặn.
Tỉnh cũng phấn đấu bảo đảm 90% hộ dân tại các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai được tiếp cận thông tin, kiến thức và kỹ năng phòng, chống thiên tai. Để thực hiện các mục tiêu này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau triển khai hiệu quả Đề án phòng, chống sụt lún đất, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh. Trong đó, ưu tiên xử lý các điểm sạt lở nguy hiểm, cấp bách tại khu vực đông dân cư; đồng thời đầu tư, nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước nhằm giảm ngập úng tại các đô thị.
