Lời tòa soạn: Việt Nam ghi nhận 4,9 tỉ lượt tải game di động trong năm 2025, xếp thứ 2 toàn cầu. Hệ sinh thái hiện có hàng trăm studio hoạt động, tung ra thị trường hơn 27.000 game mới. Doanh thu ước đạt 1,66 tỉ USD năm 2025. Những thông tin trên được đưa ra tại diễn đàn Game Việt Nam 2026 diễn ra ngày 8.5 vừa qua.
Tuy nhiên, phía sau bức tranh tươi sáng trên đang tồn tại một thực tế đáng buồn: Hàng loạt game do các doanh nghiệp Việt Nam phát hành được phân loại 18+ khi cấp phép (tức dành cho người từ 18 tuổi trở lên) đang phân loại trên các kho ứng dụng với độ tuổi 12+, 13+ dành cho trẻ em.
Bên cạnh đó, hàng loạt các điểm cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử công cộng quy mô lớn vẫn hoạt động xuyên ngày đêm, bất chấp quy định không được hoạt động từ 22h đến 8h sáng hôm sau, người chơi chủ yếu là trẻ em, học sinh.
Tình trạng trên diễn ra trong thời gian dài, gây ra không ít hệ lụy tiêu cực cho xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ em - những mầm non tương lai của đất nước.
Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 do Bộ Y tế phát động với chủ đề: “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”, Báo Lao Động thực hiện loạt bài: "Lỗ hổng quản lý ngành game Việt Nam", nhằm góp phần ngăn chặn các tác động tiêu cực tới sức khỏe, tâm thần trẻ em.
Game 18+ mời gọi cả trẻ 3 tuổi
Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG được biết đến là kỳ lân công nghệ, nhà phát hành và phát triển game hàng đầu Việt Nam và khu vực. Doanh nghiệp này đã phát hành thành công hơn 200 tựa game ở Việt Nam.
Tuy nhiên theo ghi nhận thực tế của PV Báo Lao Động, hàng loạt game do VNG và công ty con phát hành đang phân loại không đúng độ tuổi người chơi trên các kho ứng dụng, theo giấy phép được Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin điện tử (Cục PTTH&TTĐT), Bộ VHTTDL cấp.
Điển hình như PUBG Mobile - game bắn súng sinh tồn khá nổi tiếng. Theo Giấy phép số 209/QĐ-PTTH&TTĐT, cấp ngày 29.5.2025 bởi Cục PTTH&TTĐT, game PUBG Mobile có độ tuổi khuyến nghị là 18+. Nhưng trên Google Play, độ tuổi phân loại của game này là 12+, trên Appstore, độ tuổi phân loại là 13+.
Trên CH Play, game này có hơn 10 triệu lượt tải xuống, 1 triệu bài đánh giá, còn trên Appstore, số lượt tải không được công khai.
Quang Huy (13 tuổi, tên nhân vật thay đổi) - một học sinh ở Hà Nội cho biết, trong một lần lướt mạng, em thấy quảng cáo game bắn súng PUBG Mobile, vào kho ứng dụng thấy hiển thị dành cho người từ 12 tuổi trở lên, nên đã tải về chơi.
"Chơi một vài ván rồi nghiện lúc nào không hay. Cảm giác “sống còn - thắng thua” làm em không dứt ra được. Lớp em cũng có nhiều bạn chơi", Huy cho biết.
Từ chỗ chơi thử vài ván, Quang Huy bắt đầu dành hàng giờ mỗi ngày, thậm chí lén chơi cả đêm khi bố mẹ đã ngủ.
Anh Mạnh Hoàng (tên nhân vật thay đổi) là bố của Quang Huy cho hay, gần đây con có nhiều biểu hiện của việc chơi game, nghiện game kéo dài như: ít nói, dễ cáu gắt và gần như tách khỏi các hoạt động gia đình. Khi bị nhắc nhở, con phản ứng mạnh, thậm chí tìm cách giấu điện thoại hoặc mượn bạn để chơi. Kết quả học tập cũng sa sút rõ rệt.
Để cai "nghiện" game cho con, gia đình anh Hoàng đã thử nhiều cách như thu điện thoại, giới hạn thời gian, thậm chí cắt internet, nhưng đều không hiệu quả lâu dài. Mỗi lần bị cấm đoán, cậu học sinh lớp 8 lại phản ứng tiêu cực hơn.
Giờ đây, việc cai "nghiện" game trở thành hành trình đầy căng thẳng, bài toán khó với vị phụ huynh này. "Tôi thấy ân hận vì không quan sát, quan tâm đến con nhiều hơn", anh Hoàng nói.
Không chỉ PUBG Mobile, theo ghi nhận của PV Báo Lao Động, hàng loạt game do VNG và công ty con phát hành cũng đang phân loại độ tuổi thấp hơn trên các kho ứng dụng, so với giấy phép được Cục PTTH&TTĐT cấp, như: Võ Lâm Truyền Kỳ Mobile, Tân Thiên Long, Nghịch Thủy Hàn, Lineage2M...
Theo giấy phép, các game trên có độ tuổi khuyến nghị là 18+, nhưng phân loại trên Google Play chỉ là 12+ và Appstore là 13+. Cá biệt, game Võ Lâm Truyền Kỳ Mobile hiển thị trên Appstore chỉ là 9+.
Chỉ tính riêng trên Google Play, các game nói trên đã có hàng chục triệu lượt tải, và không ai dám chắc rằng, trong số đó, có rất nhiều trẻ em người Việt - như câu chuyện của cậu học sinh lớp 8 nêu trên.
Tiếp tục đi sâu tìm hiểu, chúng tôi ghi nhận hàng loạt game của các nhà phát hành game nổi tiếng khác tại Việt Nam như: Công ty Cổ phần Giải trí và Thể thao Điện tử Việt Nam (Garena Việt Nam), Công ty Cổ phần Funtap, Công ty Cổ phần Gamota, Công ty Cổ phần VTC dịch vụ di động cũng đang phân loại không đúng độ tuổi trên các kho ứng dụng so với giấy phép được Cục PTTH&TTĐT cấp.
Thậm chí, có game theo giấy phép, độ tuổi khuyến nghị là 18+ nhưng phân loại trên kho ứng dụng là 3+ (dành cho trẻ từ 3 tuổi trở lên).
Thông tin về phân loại độ tuổi trên kho ứng dụng Appstore nêu rõ: Ứng dụng gắn nhãn 18+ có thể chứa nội dung không phù hợp với người dùng dưới 18 tuổi, bao gồm các trường hợp cờ bạc; hoặc mô phỏng cờ bạc thường xuyên, đề cập đến việc sử dụng rượu, thuốc lá hoặc ma túy, nội dung tình dục hoặc khoả thân, hoặc bạo lực chân thực.
Có thể bị thu hồi quyết định phát hành trò chơi
Điều 38 của Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã quy định rõ, trò chơi điện tử trên mạng được phân loại theo các độ tuổi: 18+, 16+, 12+ và 00+.
Trách nhiệm của doanh nghiệp là phải tự phân loại trò chơi điện tử trên mạng theo độ tuổi người chơi quy định.
Thể hiện kết quả phân loại trò chơi điện tử trên mạng theo độ tuổi người chơi trong hồ sơ đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng. Hiển thị liên tục kết quả phân loại trò chơi trong màn hình thiết bị trò chơi và trong các nội dung quảng cáo; vị trí hiển thị do doanh nghiệp chủ động lựa chọn. Biểu tượng của kết quả phân loại trò chơi phải có kích thước và màu sắc dễ nhận biết.
Đặc biệt, Điều 38 của Nghị định 147/2024/NĐ-CP nêu rất rõ:
"Khi phát hiện doanh nghiệp phân loại trò chơi điện tử G1, G2, G3, G4 trên mạng theo độ tuổi người chơi không phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều này, Bộ Thông tin và Truyền thông (Cục PTTH&TTĐT), Sở Thông tin và Truyền thông địa phương (*) có văn bản yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh lại việc phân loại trò chơi trong thời hạn 15 ngày.
Trường hợp doanh nghiệp không điều chỉnh kết quả phân loại trò chơi theo độ tuổi người chơi như yêu cầu, cơ quan quản lý có văn bản yêu cầu doanh nghiệp ngừng phát hành đối với trò chơi đó và thực hiện các giải pháp bảo đảm quyền lợi của người chơi.
Sau 15 ngày, kể từ ngày văn bản được ban hành mà doanh nghiệp không ngừng phát hành theo yêu cầu, cơ quan quản lý tiến hành thu hồi Quyết định phát hành trò chơi điện tử G1 trên mạng và Giấy xác nhận thông báo phát hành trò chơi điện tử G2, G3, G4 trên mạng đã cấp cho doanh nghiệp".
(*) Cục PTTH&TTĐT hiện thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Tại địa phương, lĩnh vực PTTH&TTĐT trước đây thuộc quản lý của Sở Thông tin và Truyền thông, nay thuộc quản lý của Sở VHTTDL.
