Bệnh não mô cầu xâm lấn là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh chóng và đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả người khỏe mạnh.
Bệnh não mô cầu lây truyền qua đường hô hấp
Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết: Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú ở mũi họng người lành mà không gây triệu chứng, nhưng khi xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai.
Bệnh lây qua dịch tiết đường hô hấp, nhất là khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, sống chung nhà, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng. Người mang vi khuẩn không triệu chứng vẫn có thể lây bệnh.
Thanh thiếu niên là nhóm cần được chú ý trong phòng bệnh
Bên cạnh trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người trẻ là nhóm cần được quan tâm trong phòng, chống bệnh não mô cầu.
Ở lứa tuổi này, tỉ lệ mang vi khuẩn vùng mũi họng có xu hướng tăng. Các hoạt động học tập, giao tiếp xã hội và sinh hoạt tập thể cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền, đặc biệt tại ký túc xá, trường nội trú hoặc doanh trại. Hút thuốc lá, tiếp xúc với khói thuốc và nhiễm vi rút đường hô hấp trước đó có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh.
Một số nhóm có nguy cơ cao hơn gồm người thiếu hụt bổ thể, người không có lách hoặc suy giảm chức năng lách, người nhiễm HIV và người sử dụng thuốc ức chế bổ thể. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xuất hiện ở người khỏe mạnh, không có bệnh nền hoặc yếu tố nguy cơ rõ ràng.
Nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn, dễ nhầm với bệnh nhiễm virus thông thường. Khi tiến triển nặng, bệnh có thể gây sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian ngắn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 10-15% người mắc bệnh tử vong dù được điều trị bằng kháng sinh; khoảng 1/5 người sống sót có thể gặp di chứng lâu dài như giảm thính lực, tổn thương não hoặc phải cắt cụt chi.
Các dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý gồm sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, thở nhanh, tay chân lạnh hoặc xuất hiện các chấm, mảng xuất huyết tím trên da không mất khi ấn. Đặc biệt, ban xuất huyết có thể xuất hiện muộn hoặc không có ở giai đoạn đầu. Vì vậy, không chờ xuất hiện ban hoặc đầy đủ triệu chứng mới đi khám. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu ngay.
Tiêm vaccine giúp phòng bệnh não mô cầu. Đồng thời, cần rửa tay thường xuyên, giữ nơi ở thông thoáng, che miệng khi ho, không dùng chung vật dụng cá nhân và hạn chế tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
Khi có ca bệnh, người sống cùng nhà hoặc tiếp xúc gần cần liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng nếu cần. Tiêm vaccine không thay thế kháng sinh dự phòng đối với người thuộc diện được chỉ định.
