Trong nhiều năm, không ít người giỏi sau khi được đào tạo bài bản đã chọn doanh nghiệp tư nhân hoặc ra nước ngoài làm việc vì thu nhập tốt hơn.
Có những kỹ sư giỏi, chuyên gia công nghệ, bác sĩ, nhà khoa học nhận mức lương vài chục triệu đồng trong cơ quan nhà nước, trong khi doanh nghiệp tư nhân sẵn sàng trả cao gấp nhiều lần.
Vì vậy, Bộ Nội vụ đề xuất phụ cấp 300% là bước đi cần thiết.
Bởi vì, không thể kêu gọi cống hiến bằng khẩu hiệu trong khi thu nhập quá thấp. Người tài cũng phải sống bằng lương, phải nuôi gia đình và cần môi trường đủ tốt để phát huy năng lực.
Tuy nhiên, thu nhập dù quan trọng cũng chưa phải yếu tố quyết định.
Thực tế cho thấy, nhiều người rời khu vực công không chỉ vì thu nhập, mà còn vì môi trường làm việc thiếu động lực sáng tạo, quy trình hành chính cứng nhắc và cơ chế đánh giá chưa công bằng.
Có nơi người giỏi làm nhiều cũng hưởng gần như người làm ít. Có nơi tâm lý “an toàn”, ngại đổi mới khiến sáng kiến bị chững lại. Có người có năng lực nhưng thiếu cơ hội thăng tiến vì cơ chế còn nặng tính thâm niên.
Nếu những điểm nghẽn đó không thay đổi, phụ cấp cao vẫn khó giữ được người tài lâu dài.
Cho nên, cùng với tăng đãi ngộ, cần cải cách mạnh về quản trị nhân sự trong khu vực công.
Phải xây dựng môi trường làm việc thực chất, đánh giá bằng kết quả đầu ra thay vì hình thức. Người làm tốt phải được ghi nhận xứng đáng, người yếu kém phải bị đào thải.
Khu vực công muốn thu hút nhân tài thì cũng phải chấp nhận cạnh tranh bằng hiệu quả công việc.
Đặc biệt, cần làm rõ tiêu chí thế nào là “nhân tài”, đây là vấn đề rất quan trọng.
Nếu tiêu chí mơ hồ, thiếu minh bạch, chính sách rất dễ bị biến thành “cào bằng nâng lương” hoặc phát sinh xin – cho. Khi đó, người giỏi thật chưa chắc được hưởng, còn người kém năng lực lại tìm cách chen vào diện ưu đãi.
Cho nên, phải có hệ thống đánh giá KPI rõ ràng, định lượng được hiệu quả công việc và có cơ chế kiểm chứng độc lập.
Ai tạo ra giá trị thực sự thì được hưởng đãi ngộ cao. Ai không đáp ứng yêu cầu thì phải rời vị trí, kể cả đang hưởng ưu đãi.
Đó mới là cạnh tranh lành mạnh.
Ngoài ra, cần tạo không gian cho tư duy đổi mới. Người tài thường không thích môi trường quá nhiều thủ tục và tâm lý “sợ trách nhiệm”. Nếu mọi sáng kiến đều bị trì hoãn bởi quy trình rườm rà, rất khó phát huy nguồn lực chất xám.
Thu hút nhân tài vào khu vực công là việc phải làm nếu muốn nâng cao năng lực quản trị quốc gia và chất lượng phục vụ người dân.
Nhưng để người tài đến rồi ở lại, không thể chỉ có phụ cấp cao.
